Çiftçiye kritik hatırlatma: Sertifikasız tohum kullananların desteklemeleri tehlikeye giriyor!

Tarım ve Orman Bakanlığı, 5553 Sayılı Tohumculuk Kanunu kapsamında sertifikasız tohumlukların ticari kullanımına yönelik denetimlerin artırıldığını duyurdu. Özellikle destekleme alan üreticiler için sertifikalı tohum şartının önemine dikkat çekilirken, kurallara uymayan çiftçilerin destek kaybı ve idari yaptırımlarla karşılaşabileceği vurgulandı.

Yazar: TarımTR Haber Merkezi

Yayınlama: 28 Ocak 2026 - 11:32

Türkiye’de tarımsal üretimde kaliteyi artırmak, verimi yükseltmek ve izlenebilirliği sağlamak amacıyla uygulanan Tohumculuk Kanunu, ticari üretimde sertifikalı tohum kullanımını temel kural olarak kabul ediyor. Bakanlık, son dönemde hem saha denetimlerini hem de Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) üzerinden yapılan kontrolleri sıklaştırmış durumda.

Yetkililer, özellikle destekleme ödemesi yapılan alanlarda kullanılan tohumların sertifikalı olup olmadığının artık daha yakından incelendiğini belirtiyor. Bu kapsamda yapılan kontrollerde uygunsuzluk tespit edilmesi halinde, üreticilerin destekleme haklarının riske girebileceği ifade ediliyor.

“Kendi tohumu” ile ticari üretim karıştırılmamalı

Mevzuata göre çiftçilerin kendi ihtiyacı için ayırdığı ve ticari dolaşıma sokmadığı tohumlar doğrudan yasak kapsamında yer almıyor. Ancak bu tohumların satılması, dağıtılması ya da ticari üretimde kullanılması halinde sertifikasyon ve tescil şartları devreye giriyor.

Uzmanlar, bu ayrımın sahada sıklıkla gözden kaçtığını belirterek, özellikle ürününü pazara sunan ve destekleme alan üreticilerin kullandıkları tohumun kayıt durumunu mutlaka kontrol etmesi gerektiğini vurguluyor.

Hangi ürünlerde denetimler öne çıkıyor?

Denetimlerin yoğunlaştığı ürün grupları arasında, arz güvenliği ve üretim planlaması açısından kritik görülen ürünler bulunuyor. Bunlar arasında:

Hububat: Buğday ve arpa

Endüstriyel bitkiler: Ayçiçeği, pamuk, şeker pancarı

Baklagiller: Nohut ve mercimek

Sebze üretimi: Özellikle hibrit tohumun yaygın olduğu domates, biber ve salatalık

Bu ürünlerde sertifikasız tohumla yapılan ticari üretimin, hem destekleme kaybına hem de idari yaptırımlara yol açabileceği belirtiliyor.

Üreticiyi hangi riskler bekliyor?

Mevcut mevzuat çerçevesinde sertifikasız tohum kullanımının tespit edilmesi halinde:

Mazot, gübre ve prim destekleri kesilebiliyor,

Sertifikasız veya tescilsiz tohum satışı yapanlara idari para cezaları uygulanabiliyor,

Ürünlerin lisanslı depolara ve kamu alım sistemlerine kabulünde sorunlar yaşanabiliyor.

Ceza ve yaptırımların, ihlalin niteliğine ve üretim alanının büyüklüğüne göre değiştiği ifade ediliyor.

Sertifikalı tohum neden önemli?

Tarım uzmanlarına göre sertifikalı tohumlar; verim, hastalık direnci ve kalite kriterleri açısından test edilmiş materyallerden oluşuyor. Bu tohumların kullanımı, hem üretimde istikrar sağlıyor hem de iklim kaynaklı risklere karşı daha dayanıklı bir yapı sunuyor.

Uzmanlar ayrıca, yerel ve ata tohumlarını korumak isteyen üreticilerin yerel çeşit tescili ve kayıt süreçlerine yönelmesinin, ticari üretimde karşılaşılabilecek sorunların önüne geçebileceğini belirtiyor.

Çiftçiye net uyarı

Yetkililer, ekim sezonu öncesinde üreticilere kullandıkları tohumların sertifika ve kayıt durumunu mutlaka kontrol etmeleri çağrısında bulunuyor. Aksi halde, farkında olunmadan yapılan bir uygulamanın destekleme kaybına ve idari yaptırımlara neden olabileceği hatırlatılıyor.