24.04.2024

İstifa edip bu işe girdi, topraksız yetiştiriyor! 'Yüzde 500 kâr edebiliyoruz'

Özel sektördeki işinden istifa ederek topraksız tarım yapmaya başlayan Ziraat Yüksek Mühendisi Mesut Can, bu işin oldukça kazançlı olduğunu söylüyor. İşin ve pazarın iyi bilinmesi gerektiğine vurgu yapan Can, "20 bin marulu çöpe atanların da olduğunu da biliyorum" diyerek topraksız tarımdan yüzde 500 nasıl kar ettiğini anlattı.

 Mesut Can (32), Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi ziraat fakültesinde toprak bilimi ve bitki besleme bölümü okudu. Yüksek lisansını da Harran Üniversitesi’nde yapan Can, evli ve iki çocuk babası. Mesut Can bu işe girmeden önce özel sektörde çalışıyordu. Ancak çalışma şartları zordu ve bu kendisini rahatsız ediyordu. Topraksız tarımla ilgili yabancı kaynaklardan sürekli araştırmalar okuyor, incelemeler yapıyordu. Türkiye’de bu işi yapan az yer vardı ve olanlar da bilgilerini paylaşmıyorlardı. O da mesleği gereği bu işe çok uzak olmadığı için yanlışı, doğruyu öğrene öğrene ilerlerim düşüncesiyle başlamaya karar verdi. Aldığı tazminatını sermaye yaptı ve Şanlıurfa’da kendisine 200 metrekarelik bir sera kurarak burada üretim yapmaya başladı.


Şimdilerde de hem sosyal medya hesaplarından hem de firmalara eğitimler vererek bu işi herkese öğretmeye çalışıyor. "Herkes 'Toprak olmadan bitki nasıl yetişiyor?' diye soruyor' diyen Can, “Toprak yerine kullanabildiğimiz şet var. Örneğin cocopeat, torf, vermikülit, perlit, su gibi. Bitkinin ihtiyacı olan besin maddelerini bitkinin kök bölgesine kendi ayağıyla gidecek şekilde bitkilerini besliyoruz. Biz bu tarımın şekline 'topraksız tarım sistemleri' diyoruz” ifadelerini kullandı.

Sıfırdan başlamak isteyenler için ortalama maliyet fiyatları veren Mesut Can, “Her ürünün başlangıç maliyeti elbette çok farklı. Şu an 1 dönüm hidroponik marul serası kurmak isterseniz ortalama 1 milyon 250 bin lira, domates serası isterseniz 1.5 milyon lira gibi bir maliyeti var. Değişkenlik gösteriyor çünkü içerisinde kullanılan ürünün kalitesi fiyatlandırmayı değiştiriyor. Burada kişinin hangi ürünü yetiştirdiği, onu pazara satıp satamadığı önemli. Öncelikle bu belirlenmeli. Ancak ortalama olarak genel anlamda bu işi en az 1000 metrekarede yapmak isteyen birinin cebinde 1 milyon lirası olması gerekiyor” diyerek ekledi:

"Bu arada yaptığımız işin getirisi de değişkenlik gösteriyor. Yani sonuçta bu bir ticaret. Örnek veriyorum; bir marulun tanesini 10 liraya sattığımız zamanlar da oluyor, 25 liraya sattığımız zamanlar da. Ancak kesinlikle kazançlı bir iş. Yani sonuçta bir şeyin üretim maliyeti belli, satış fiyatı belli. Bizim sistemimizde 1 marulu üretim maliyetimiz her şey dahil 4-5 lira. Satış fiyatımız 10 lira olursa yüzde 100 karlı satış demek. Hatta 30 liraya sattığımız zamanlarda ise yüzde 500 katına satıyoruz. İşte buradaki mesele arz-talep dengesi, kesinlikle karlı bir iş. Yeter ki insanın bu işi yaptığı zaman satabileceği pazarı olsun."


Çevresinde tarımla alakası olmayan insanların dahi bu işe başladığını ve herkesin bu işi yapabileceğini söyleyen Mesut Can, başarısız olmamak adına yapılması gerekenlere dikkat çekti. "Bu işe başlayan, eğitim seviyesi olarak ilkokul mezunu olan arkadaşlarımız da var, doktora yapan hocalarımız da" diyen Can, şu tavsiyede bulundu:

“Bu işin mantığını, işin sistematiğini anlayan ve belli bir süre tecrübe kazanan herkes yapabilir, yapamayacak kimse yok. Olumsuz örnekler de elbette var. Çevremizde yapmaya niyetlenip, gidip kocaman sera kurup başarısız olan insanlar da var. Bunun da birinci sebebi, pazar yönetimi. Çok güzel marul üretip, bakmaya kıyamayacağınız güzellikte ürünler yetiştirip nereye satacağına karar vermediği ve pazar sorununu çözemediği için yaklaşık 20 bin tane marulu çöpe atan insan tanıyorum. Ne üretirsen üret pazarını ayarlayarak yapman gerekiyor."

Topraksız tarımda yapılan en büyük hatalara da değinen Mesut Can, “Topraksız tarım yatırım maliyeti yüksek olan bir sistem. Bu sebepten dolayı da hata yapmadan, ekstra masraf çıkartmadan doğru üretim yapmak gerekiyor. Biz danışmanlık hizmeti de veriyoruz. Bazı müşterilere danışmanlık fiyatını söylediğimizde yüksek bulanlar oluyor ve danışmanlık almadan kendi başlarına denemek istiyorlar. Sonra kendi başlarına yapmaya çalışıyorlar. Piyasada maalesef avcı olarak nitelendirdiğimiz insanlara takılırlarsa paraları gider. Yanlış iş yaparlar, doğru üretim yapamazlar. Bu işi 2-3 ay evin balkonunda yapıp danışmanlık vermek isteyen insanlar var, onlara yakalanırlar. Bu da hem zaman hem de para kaybettiriyor. Bu iş teknik ve bilgi işi. Kişiler en fazla bu durumlarla karşı karşıya kalabiliyorlar. Genel olarak en büyük hatalar bu” bilgisini paylaşarak sözleri şöyle sürdürdü:

"Topraklı ile topraksız tarım arasında aşırı bir maliyet farkı bulunmuyor. Sadece ürüne göre durum değişir. Domates bitkisinden normalde tarlada bir fideden 10-15 kilo verim alabilirken, topraksız tarımda yaklaşık 25-30 kiloya kadar çıkabiliyor. Aslında çok bir maliyet farkı yok ama üretim açısından topraksız tarım oldukça kaliteli ve masrafsız bir sisteme dönüşüyor."