Ağaç budama nasıl yapılır? Meyve türlerine göre adım adım budama rehberi

Dünkü haberimizde kış budamasının genel ilkelerine ve bahçe hijyenine değinmiştik. Üreticilerimizden gelen yoğun ilgi üzerine, bu kez işin teknik mutfağına iniyoruz. Her meyve türünün sürgün verme yapısı ve meyve gözü oluşumu farklı olduğu için yanlış bir kesim, o yılın tüm mahsulünü riske atabilir. TarımTR Dergisi olarak, en çok yetiştirilen meyve grupları için budamanın "altın kurallarını" tür bazlı derledik.

1. Elma ve armut: "Merkezi Lider" ile boyu dizginleyin

Yumuşak çekirdekli meyvelerde temel amaç, ağacı bodurlaştırmak ve ışığın en alt dallara kadar ulaşmasını sağlamaktır.

Meyve gözü takibi: Elma ve armut genellikle "lambarda" ve "topuz" adı verilen kısa, yaşlı görünen sürgünlerde meyve verir. Budama yaparken bu dalları korumak hayati önem taşır.

Yatay dallandırma: Dik giden dallar meyveye geç yatar. Dalların 60-70 derecelik açıyla dışa doğru gelişmesi teşvik edilmelidir.

Lider dal: Ana gövdenin (lider) üstünlüğünü koruyun ve ona rakip olan dik sürgünleri temizleyin.

2. Şeftali ve kayısı: "Goblet" ile içini açın

Sert çekirdekli meyveler, özellikle şeftali, budamaya en çok ihtiyaç duyan türlerin başında gelir. Budanmayan bir şeftali ağacı hızla yaşlanır ve verimden düşer.

Bir yaşlı dallar: Şeftali bir yaşındaki dallarda meyve verir. Bu yüzden her yıl eski dallar seyreltilmeli, yeni sürgün oluşumu uyarılmalıdır.

Çanak (Goblet) formu: Ağacın içini tamamen boşaltarak bir çanak şekli verin. Güneş ışığı gövdeye ulaşmazsa, içteki dallar kurur ve meyve sadece ağacın dış yüzeyinde kalır.

Sert müdahale: Şeftali ağacında her yıl dalların yaklaşık %40-50’si seyreltilmelidir.

3. Ceviz ve badem: Güçlü iskelet kurun

Ceviz budaması, ağacın devasa boyutlara ulaşıp hasadın zorlaşmasını engellemek için stratejik bir öneme sahiptir.

Uç alma: Fidan dikiminden itibaren ilk yıllarda "tepe vurma" yapılarak güçlü bir yan dallanma sağlanmalıdır.

Işık yönetimi: Ceviz, iç kısımları gölgede kaldığında meyve dökümü yapar. Ana dallar arasında güneşin süzüleceği kadar geniş mesafeler bırakılmalıdır.

Ağlama dönemine dikkat: Cevizde kalın dal kesimleri, ağacın "öz suyunun akmadığı" derin uyku döneminde veya gözler uyanmadan hemen önce yapılmalıdır.

4. Kiraz ve vişne: Hafif dokunuş, sağlıklı taç

Kiraz ağaçları, yumuşak çekirdeklilere göre budamaya daha duyarlıdır ve sert kesimlerde "zamklanma" yapabilir.

Seyreltme Öncelikli: Kirazda çok sert budama yerine, ışığı engelleyen dalları dipten çıkartmak (seyreltme) daha sağlıklıdır.

Güneş Yanıklığı Riskine Dikkat: Ağacın içini aşırı açmak, ana gövdede güneş yanıklarına ve kanser hastalıklarına yol açabilir. Dengeyi koruyun.

Uç Alma: Dalların aşırı boylanmasını önlemek için sürgün uçları belirli bir seviyede tutulmalıdır.

---

Budama sonrası 3 kritik koruma adımı

Hangi ağacı budarsanız budayın, kestiğiniz her yerin bir "açık yara" olduğunu ve enfeksiyona açık olduğunu unutmayın:

Hemen İlaçlayın: Budama biter bitmez tüm bahçeye %2’lik Bordo Bulamacı uygulanmalıdır.

Yaraları Kapatın: 2 cm’den geniş tüm kesim yüzeyleri mutlaka kaliteli bir budama macunu ile kapatılmalıdır.

Alet Hijyeni: Hastalıklı bir ağaçtan sağlıklı ağaca geçerken makasınızı mutlaka dezenfekte edin.