Tarımsal girdilerde yeni tablo: Mazot, gübre ve yem fiyatları eylülde ne kadar arttı?

Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin Eylül 2026 verileri, çiftçi ve hayvancının kullandığı temel girdilerde maliyet baskısının sürdüğünü gösterdi. Mazot 94,60 TL/litreye, DAP 48.356 TL/tona, üre 29.158 TL/tona, süt yemi 20.434 TL/tona ve besi yemi 19.110 TL/tona çıktı. Özellikle Ekim ayında buğday ekimi ve yeni sezon hazırlıkları sürerken, girdi fiyatlarındaki değişim üreticinin maliyet hesabını doğrudan etkiliyor.

Eylülde üreticinin girdi sepeti nasıl değişti?

Eylül ayında tarımsal üretimde kullanılan temel girdilerin tamamında aynı oranda olmasa da artış görüldü.

TZOB'nin Ziraat Odaları aracılığıyla derlediği verilere göre Ağustos-Eylül döneminde en yüksek aylık artış mazotta yüzde 12,8, DAP gübresinde ise yüzde 9,9 oldu.

Gübre ve yem grubunda da artışlar devam etti. Üre yüzde 6,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 6,6, amonyum nitrat yüzde 6,3, süt yemi yüzde 4,4 ve besi yemi yüzde 4,2 yükseldi.

Eylül 2026'da temel tarımsal girdiler

Kaynak: TZOB, Eylül 2026 girdi fiyatları.

Mazotta bir aylık artış 100 litrede 1.077 TL'yi buldu

Eylül verilerindeki en dikkat çekici hareket mazotta yaşandı.

Ağustos sonunda 83,83 TL olan mazotun litresi, Eylül sonunda 94,60 TL'ye çıktı. Böylece litre başına artış 10,77 TL oldu.

Bu fark üzerinden bakıldığında:

• 50 litre mazotta ek maliyet: 538,50 TL
• 100 litre mazotta ek maliyet: 1.077 TL
• 500 litre mazotta ek maliyet: 5.385 TL

Bu hesap yalnızca fiyat farkını gösteriyor; üreticinin gerçek yakıt tüketimi traktör, tarla, işlem türü ve çalışma koşullarına göre değişiyor.

Mazotun yıllık artışı ise yüzde 70,7 olarak kaydedildi. Eylül 2025'te 55,43 TL/litre olan mazot, bir yıl sonra 94,60 TL/litreye ulaştı.

Gübrede en yüksek aylık artış DAP'ta

Eylül ayında gübre grubunda en yüksek aylık artış DAP'ta gerçekleşti.

DAP'ın ton fiyatı Ağustos'ta 44.002 TL iken Eylül'de 48.356 TL'ye yükseldi. Böylece bir ton DAP'ın maliyeti bir ayda 4.354 TL arttı.

Üre fiyatı da 27.330 TL/tondan 29.158 TL/tona çıkarak ton başına 1.828 TL yükseldi.

20.20.0 gübresinde aylık artış 1.946 TL/ton, amonyum nitratta 1.368 TL/ton ve amonyum sülfatta 272 TL/ton oldu.

Yıllık karşılaştırmada ise amonyum nitrat yüzde 69,2, amonyum sülfat yüzde 55,6, 20.20.0 yüzde 38,6 ve DAP yüzde 35,9 arttı. Üre fiyatındaki yıllık artış ise TZOB verisinde yüzde 13,7 olarak yer aldı.

Hayvancılıkta yem maliyeti de yükseldi

Girdi fiyatlarındaki artış yalnızca bitkisel üretimle sınırlı kalmadı.

Süt yemi Ağustos sonunda 19.569 TL/ton iken Eylül sonunda 20.434 TL/tona çıktı. Aylık artış yüzde 4,4 oldu.

Besi yeminde ise fiyat 18.341 TL/tondan 19.110 TL/tona yükseldi. Aylık artış yüzde 4,2 olarak gerçekleşti.

Her iki yem grubunda da yıllık artış yüzde 31,8 oldu. Bu nedenle süt ve besi işletmelerinde yem maliyetinin toplam işletme giderleri içindeki payı, işletmenin rasyonu ve hayvan başına günlük tüketimine bağlı olarak yeniden hesaplanmalı.

1 ton gübre alan üreticinin hesabı ne kadar değişti?

Eylül fiyatlarını somutlaştırmak için 1 tonluk alım üzerinden bakıldığında tablo daha net görülüyor.

Bir üretici Ağustos sonunda 1 ton DAP için 44.002 TL öderken, Eylül sonunda aynı miktar için 48.356 TL ödüyor. Aradaki fark 4.354 TL.

Ürede fark 1.828 TL, 20.20.0'da 1.946 TL, amonyum nitrattaysa 1.368 TL oldu.

Ancak bu rakamların tamamını doğrudan “dekara maliyet artışı” olarak değerlendirmek doğru değil. Dekara maliyet, kullanılan gübre miktarına göre değişiyor.

Örneğin dekara 25 kilogram DAP kullanan bir işletmede yalnızca DAP fiyatındaki Eylül artışının karşılığı yaklaşık 109 TL/da olurken, 50 kilogram kullanımda yaklaşık 218 TL/da seviyesine geliyor.

Tarımda maliyet hesabı artık sadece ürün fiyatına bakmıyor

Eylül verilerinin üretici açısından önemli tarafı, ürün satış fiyatları ile girdi fiyatlarının aynı yönde hareket etmek zorunda olmaması.

Nitekim TZOB verilerinde Eylül ayında üretici fiyatı bazı ürünlerde yükselirken bazı ürünlerde sert düşüşler görüldü. Kuru fasulyede üretici fiyatı yüzde 62,5 artarken kuru incirde yüzde 48, limonda yüzde 30 geriledi.

Bu nedenle üreticinin gerçek hesabı yalnızca “ürünü kaç liraya satıyorum?” sorusuyla yapılamıyor. Dekara maliyet, verim, girdi fiyatı ve satış fiyatının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.

Üretici bugün ne yapmalı?

Ekim ayında buğday ve diğer kışlık ürünlerin hazırlığı sürerken üretici, özellikle mazot ve gübre fiyatlarını güncel rakamlarla maliyet tablosuna işlemeli. Hayvancılık işletmeleri ise yem fiyatındaki değişimi hayvan başına günlük tüketim ve süt veya canlı ağırlık artışıyla birlikte değerlendirmeli.

Özellikle daha önce hazırlanmış maliyet tablolarında eski mazot ve gübre fiyatları kullanılıyorsa, yeni sezon hesabının güncellenmesi önemli.

TarımTR'nin değerlendirmesi

Eylül 2026 verilerinde üreticinin maliyet sepetinde en dikkat çekici başlık mazot oldu. Bir ayda yüzde 12,8, bir yılda yüzde 70,7'lik artış, özellikle mekanizasyonun yoğun olduğu üretimlerde yakıt giderinin yeniden hesaplanmasını gerektiriyor.

Gübre tarafında DAP'ın aylık yüzde 9,9'luk artışı, hayvancılıkta ise yemlerin yıllık yüzde 31,8 yükselmesi dikkat çekiyor. Ancak bu veriler tek başına üreticinin kâr veya zararını göstermiyor. Asıl sonuç, her ürün ve işletme için girdi miktarı + verim + satış fiyatı birlikte hesaplandığında ortaya çıkıyor.

Tarım sektörüne olası etkileri

• Buğday ve diğer kışlık ürünlerin ekim maliyetleri üzerinde yukarı yönlü baskı oluşabilir.
• Gübre fiyatlarındaki artış, dekara kullanılan miktara bağlı olarak üretim maliyetini yükseltebilir.
• Mazot fiyatındaki yıllık artış, toprak hazırlığı, ekim, ilaçlama ve hasat gibi mekanizasyon giderlerini etkileyebilir.
• Süt ve besi yemlerindeki yıllık yüzde 31,8'lik artış, hayvancılık işletmelerinin yem maliyeti hesabını önemli hale getiriyor.
• Girdi fiyatlarındaki artışın ürün fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağı ise ürün, bölge, verim ve piyasa koşullarına göre değişebilir.

Sık Sorulan Sorular

Eylül 2026'da en fazla hangi tarımsal girdi arttı?
Aylık bazda yüzde 12,8 ile mazot ilk sırada yer aldı. Gübrelerde en yüksek artış yüzde 9,9 ile DAP'ta gerçekleşti.

Eylül ayında mazot kaç TL oldu?
TZOB verisine göre ay sonunda mazot 94,60 TL/litre oldu.

DAP gübresi ne kadar arttı?
DAP'ın tonu Ağustos'taki 44.002 TL'den Eylül'de 48.356 TL'ye yükseldi.

Yem fiyatları ne kadar arttı?
Süt yemi aylık yüzde 4,4, besi yemi yüzde 4,2 arttı. Her iki yem grubunda yıllık artış yüzde 31,8 oldu.

Girdi fiyatlarının artması üreticinin kârının düştüğü anlamına gelir mi?
Tek başına bunu söylemek mümkün değil. Kâr hesabı ürün satış fiyatı, verim, toplam üretim maliyeti ve işletmenin diğer giderleriyle birlikte yapılmalı.

İlgili İçerikler

• Buğday ekimi başladı: 2026'da 1 dekar buğday ekmek kaça mal oluyor?
• Mazot 100 TL'yi aştı: 60 litrelik traktör deposu kaç kilo buğday ediyor?
• Eylülde tarımda fiyat dengesi değişti: Üretici ile market arasındaki fark 7,3 kata çıktı
• 1 dekar sulama kaç TL? 2026’da mısır, pamuk ve şeker pancarında maliyet hesabı
• Şeker pancarında hasat yaklaşırken üreticinin hesabı: 1 ton pancardan kaç kilo şeker çıkıyor?