Kış gübrelemesinde 5 hayati kural: Yanlış zamanlama verimi bitiriyor!

Kış ayları, tarımsal faaliyetlerin durduğu bir dinlenme dönemi gibi algılansa da aslında yeni sezonun verim potansiyelinin belirlendiği en kritik süreçtir.

Pek çok üretici, "toprakta gübre bulunsun" düşüncesiyle zamansız uygulama yaparak hem parasını sokağa atıyor hem de toprağını yoruyor. Gübrenin yıkanması, gazlaşması veya bitki tarafından alınamaması gibi riskler, kış gübrelemesini bir ustalık işine dönüştürüyor. TarımTR Dergisi olarak, kışın yapılan gübreleme işlemlerinde verimi zirveye taşıyacak "5 hayati kuralı" derledik.

1. Kural: Donlu ve karlı toprağa veda edin

En yaygın hatalardan biri, donmuş veya karla kaplı toprağa gübre atmaktır. Donlu toprakta gübre taneleri toprakla bütünleşemez. İlk sıcaklıkla birlikte eriyen kar veya yağan yağmur, gübreyi tarlanın yüzeyinden akıtıp götürür. Gübre bitki köküne ulaşamadığı gibi, çevredeki su kaynaklarının kirlenmesine neden olur.

2. Kural: Toprak sıcaklığı 5 derecenin altındaysa bekleyin

Bitkilerin besin elementlerini alabilmesi için toprakta belirli bir biyolojik hareketlilik gerekir. Toprak sıcaklığı 5°C’nin altına düştüğünde bitki kökleri "uyku" moduna geçer ve besin alımını neredeyse durdurur. Özellikle azotlu gübrelerin bu sıcaklığın altında atılması, bitkiye fayda sağlamadığı gibi gübrenin gazlaşarak havaya karışmasına yol açar.

3. Kural: Azotlu gübreyi "tek seferde" vermeyin

Kışın yapılan yüksek dozda azotlu gübreleme, bitki için bir risk yönetimidir. Şiddetli kış yağışları, azotun toprağın alt katmanlarına yıkanmasına neden olur. Bu durum, bitkinin ulaşamayacağı bir derinliğe inen gübrenin boşa gitmesi demektir. Azotu tek seferde değil, bitkinin ihtiyacına göre parçalı şekilde vermek, hem ekonomik hem de verim odaklı bir yaklaşımdır.

4. Kural: Fosfor ve potasyumu doğru derinliğe gömün

Meyve bahçelerinde ve tarla bitkilerinde fosfor (P) ve potasyum (K) toprakta sabitlenen, yani hareket kabiliyeti düşük elementlerdir. Bu gübrelerin kışın sadece yüzeye serpilmesi, kök bölgesine ulaşmalarını imkansız hale getirebilir. Özellikle meyve ağaçlarında bu gübreler, ağaçlar uyanmadan önce taç izdüşümüne açılan bantlara veya çukurlara gömülerek uygulanmalıdır.

5. Kural: Toprak analizi sonuçlarını "emir" kabul edin

"Komşu şu kadar attı, ben de atayım" mantığı tarımda yapılan en pahalı hatadır. Toprağınızda ne kadar besin maddesi kaldığını bilmeden gübreleme yapmak, eksik elementin bitkiyi aç bırakmasına, fazla elementin ise toksik etki yaratmasına neden olur. Doğru doz, sadece laboratuvar sonuçlarıyla belirlenir.

Ürün bazlı kış stratejileri

Buğday ve arpa: Kardeşlenme öncesi fosfor ve potasyum ağırlıklı taban gübrelemesi yapılmalıdır. Don riski olan günlerde üst gübrelemeden kaçınılmalıdır.

Meyve bahçeleri: Kışın kimyasal azot yerine, toprağı ısıtan ve yapısını iyileştiren "iyi yanmış" ahır gübresi veya kompost tercih edilmelidir.

Sebze alanları: Kışlık sebzelerde sıvı azot uygulamaları yerine, yavaş salınımlı organomineral gübreler tercih edilerek bitkinin soğuğa karşı direnci artırılmalıdır.

Sonuç: Bilinçli gübreleme, bereketli hasat

Unutmayın; en pahalı gübre, tarlaya atılan ama bitkiye ulaşmayan gübredir. Kış gübrelemesini bir "ön hazırlık" olarak görüp, bu 5 hayati kurala uyarak 2026 sezonunu rakiplerinizden bir adım önde açabilirsiniz.

Üre gübresi ne zaman atılır? Yanlış zamanlama gübrenin yarısını havaya uçuruyor!